Đi xem tổ thường gặp hai loại: tổ mới tách vài tháng và tổ đã đứng vài năm. Chênh nhau khá nhiều tiền.
Người mới hay chọn tổ rẻ cho đỡ tiếc nếu hỏng. Nhưng đó lại là lựa chọn dễ hỏng nhất.
Tổ mới tách là đàn con vừa được chia ra vài tháng. Quân còn ít, dự trữ mỏng, ống vào tổ chưa dày.
Tổ đã ổn định là đàn đã qua ít nhất một hai năm ở cùng một chỗ. Quân đông, dự trữ dày, cấu trúc trong tổ hoàn chỉnh.
Khác biệt lớn nhất không phải quân đông hay thưa, mà là khả năng chịu đựng. Đàn ổn định qua được tháng 1 đến tháng 3, chịu được vài tuần chủ nhà bỏ bê. Đàn mới tách thì không.
| Tiêu chí | Tổ mới tách | Tổ đã ổn định |
|---|---|---|
| Giá | Rẻ hơn đáng kể | Cao hơn |
| Thời gian tới khi thu mật | Thêm một hai năm | Có thể thu sau vài tháng |
| Chịu sai sót người nuôi | Kém | Tốt |
| Qua tháng 1 đến tháng 3 đầu tiên | Rủi ro cao | Thường qua được |
| Hợp với ai | Người có kinh nghiệm | Người mới bắt đầu |
| Vận chuyển xa | Dễ sốc hơn | Chịu tốt hơn |
Năm đầu là năm mắc nhiều lỗi nhất: mở thùng quá nhiều, đặt sai chỗ, quên chống kiến, thu mật sai lúc.
Đàn ổn định chịu được những lỗi đó. Đàn mới tách thì một lỗi cũng đủ mất.
Tính ra tiền thì mua đàn ổn định đắt hơn nhưng ít mất trắng hơn. Mua ba tổ mới tách rẻ rồi mất hai, cuối cùng đắt hơn mua một tổ tốt.
Ngoài ra đàn ổn định còn cho mình thấy một đàn khoẻ trông ra sao, để lấy đó làm chuẩn so với các đàn sau.
Khi đã nuôi ít nhất một năm, biết cách chăm và có nguồn hoa quanh nhà tốt.
Khi mua số lượng để nhân đàn dần, chấp nhận vài đàn hỏng trong tổng số.
Khi mua vào đầu tháng 5 đến tháng 11, tức là đàn có mấy tháng hoa rộ ngay trước mắt để gây dựng. Mua tổ mới tách sát tháng 1 đến tháng 3 là gần như chắc hỏng.
Và khi người bán cho biết rõ tách từ đàn nào, tách khi nào.
Tách từ đàn mẹ nào, đàn mẹ có khoẻ không. Đàn con thừa hưởng nhiều từ đàn mẹ.
Tách được bao lâu rồi. Dưới ba tháng thì còn quá non để chuyển đi xa.
Có chúa chưa, làm sao biết. Câu trả lời phải cụ thể: đã thấy ong non tập bay, hoặc đã kiểm tra thấy ấu trùng mới.
Trong thời gian đó có phải cho ăn không. Nếu có thì đàn chưa tự đứng được.
Ở Ong Xanh, tổ mới tách chỉ được bán khi đã thấy ong non tập bay ít nhất một tháng.
Chênh khá rõ. Cái chênh đó phản ánh thời gian và rủi ro mình phải gánh thay.
Thường một tới hai năm. Qua được trọn một mùa khó mới gọi là đứng được.
Nên, ít nhất tổ đầu tiên. Vừa an toàn hơn vừa là cái chuẩn để so.
Có nhưng chịu tốt hơn nhiều so với tổ mới tách, miễn là vận chuyển đúng cách.
Chủ yếu tổ đã ổn định, vì với người làm vườn theo hướng hữu cơ thì đó là lựa chọn ít rủi ro nhất.
Không cần mở thùng vẫn đọc được nhiều điều về một đàn ong dú. Cách nhìn mà Ong Xanh chỉ cho khách trước khi họ quyết mua.
Vài cách khiến tổ trông khoẻ hơn thực tế trong buổi khách tới xem. Biết trước thì không bị đánh lừa và cũng không nghi oan người bán tử tế.
Tổ mang về khoẻ hay yếu phụ thuộc nhiều vào vùng nuôi cũ. Đây là những câu hỏi về thuốc mà người mua nên hỏi trước khi trả tiền.
Cùng một tổ nhưng nhận vào tháng này với tháng khác cho kết quả khác hẳn. Cửa sổ thời gian hợp lý theo lịch mùa thực tế của Đông Nam Bộ.
Nuôi ong dú thuận tự nhiên: hạn chế can thiệp, không hoá chất, giữ nguồn hoa bản địa, để đàn tự điều chỉnh. Triết lý nuôi ít mà bền.