Đàn bỏ tổ dù vườn không dùng hoá chất

Sáng ra mở cửa thấy tổ trống, ong không còn con nào. Đây là chuyện hiếm với ong dú nhưng vẫn xảy ra.

Và gần như luôn có lý do, phần lớn là những thứ mình làm hoặc không làm.

Những nguyên nhân đã ghi nhận

Chỗ đặt quá nóng: thùng phơi nắng cả ngày, hoặc đặt trên bề mặt hấp nhiệt mạnh. Đàn chịu không nổi thì đi tìm chỗ khác.

Bị quấy rối liên tục: mở thùng quá nhiều, hoặc đặt ngay lối đi có người qua lại suốt ngày.

Kiến hoặc thiên địch quấy phá kéo dài mà không được xử lý.

Thùng có mùi lạ: gỗ mới chưa bay mùi, sơn chưa khô, hoặc gỗ đã xử lý hoá chất.

Đàn mới chuyển về chưa kịp định vị thì bị dời lần nữa.

Đàn mới chuyển về dễ bỏ nhất

Trong tuần đầu sau khi nhận tổ, đàn chưa gắn với chỗ mới. Chỉ cần một lý do là chúng đi.

Vì vậy ba việc cần làm đúng: mở cửa tổ ngay khi đặt xong, đặt luôn vào vị trí cố định, và để yên hoàn toàn tuần đầu.

Không mở thùng, không cho ăn, không dời.

Ngày đầu ong bay vòng vòng trước cửa là bình thường, đó là chúng đang ghi nhớ vị trí. Đừng đứng che, đừng khua động.

Ở Ong Xanh, khách mua tổ đều được dặn kỹ ba việc này.

Khi đàn đã đi

Kiểm tra bên trong thùng xem còn gì: nếu còn bọng mật và ấu trùng thì đàn đi vội, khả năng do bị quấy hoặc quá nóng.

Nếu bên trong sạch trơn thì có thể đàn đã suy dần rồi tan chứ không phải bỏ đi.

Ghi lại: thùng loại gì, đặt ở đâu, hướng nào, tuần trước đã làm gì với tổ đó.

Rồi xem lại vị trí trước khi đặt tổ mới vào đó. Nếu cùng một chỗ mà mất hai lần thì vấn đề nằm ở chỗ đặt.

Phòng từ đầu

Chọn chỗ có nắng sáng và bóng chiều, không phơi nắng cả ngày.

Dùng thùng gỗ khô, không mùi lạ, không hoá chất.

Đặt cố định ngay lần đầu, không đặt tạm.

Hạn chế mở thùng, nhất là trong tháng đầu và trong tháng 1 đến tháng 3.

Xử lý kiến ngay khi phát hiện.

Làm đủ năm việc này thì chuyện đàn bỏ tổ gần như không xảy ra.

Với người mới thì việc khó giữ nhất là hạn chế mở thùng, vì tò mò và vì lo. Cách giúp được là tự đặt ra một lịch cố định: mỗi tháng mở một lần vào đúng tuần nào đó, ngoài ra chỉ đứng nhìn. Có lịch thì đỡ phải đấu tranh với chính mình mỗi lần đi qua khu tổ.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Đặt tạm một chỗ rồi vài ngày sau mới dời tới chỗ chính
• Dùng thùng mới đóng chưa bay mùi gỗ
• Mở thùng liên tục trong tuần đầu vì tò mò

Câu hỏi thường gặp

Ong dú có hay bỏ tổ không?

Hiếm hơn nhiều loài khác, nhưng vẫn xảy ra nếu chỗ đặt quá nóng hoặc bị quấy rối liên tục.

Đàn bỏ đi rồi có quay lại không?

Rất hiếm. Nên tập trung vào việc phòng thay vì hy vọng chúng về.

Vài con ong bay mất có phải dấu hiệu không?

Không. Vài con lạc là chuyện bình thường.

Thùng cũ có tổ bỏ đi thì dùng lại được không?

Được, sau khi làm sạch và phơi nắng. Nhưng nên đổi chỗ đặt.

Ở Ong Xanh có hay gặp chuyện này không?

Rất hiếm, vì tổ được đặt cố định ngay từ đầu và hạn chế mở thùng.