Thiên địch trong vườn sinh thái: cân bằng thế nào

Ngoài kiến, còn vài loài khác chuyên rình ở cửa tổ. Phần lớn không nguy hiểm bằng kiến nhưng cộng dồn lại cũng đáng kể, nhất là với đàn yếu.

Điều quan trọng là biết loài nào đáng xử lý và loài nào để mặc.

Các loài thường gặp

Thằn lằn và tắc kè: đậu gần cửa tổ đớp ong ra vào, nhất là buổi tối và sáng sớm. Mỗi con ăn không nhiều nhưng ngày nào cũng vậy.

Nhện: giăng lưới gần cửa tổ hoặc trên đường bay. Ong mắc lưới không thoát được.

Chim nhỏ: một số loài bắt ong khi bay, nhưng khó ngăn và thường không đáng kể.

Ruồi ký sinh: đẻ trứng vào tổ khi có kẽ hở, ấu trùng ăn phần trong tổ. Đây là loài đáng lo hơn cả trong nhóm này.

Ruồi ký sinh

Đây là loài đáng lo nhất trong nhóm, dù ít người biết tới.

Chúng đẻ trứng qua kẽ hở trên thùng hoặc chỗ nứt. Ấu trùng nở ra ăn phần bên trong tổ, làm đàn suy dần mà nhìn từ ngoài khó nhận ra.

Dấu hiệu: mở thùng thấy có ấu trùng lạ không phải của ong, mùi bên trong khác thường, và đàn suy không rõ nguyên nhân.

Cách phòng chính là bịt kín kẽ hở: thùng không nứt, nắp đóng khít. Đàn khoẻ cũng tự bịt bằng nhựa cây nên ít bị hơn.

Cách xử lý chung

Nguyên tắc là dọn nơi ẩn nấp chứ không diệt.

Thằn lằn thích trú trong khe hở, đống vật liệu, bụi rậm gần tổ. Dọn quang những chỗ đó thì chúng đi nơi khác.

Nhện giăng lưới ở chỗ khuất gió. Gỡ lưới quanh cửa tổ khi đi kiểm hằng tuần là đủ.

Tuyệt đối không dùng bẫy dính hay thuốc gần khu đặt tổ. Bẫy dính bắt cả ong, thuốc thì ảnh hưởng đàn.

Ở Ong Xanh, việc dọn quanh tổ được gộp chung với buổi kiểm chống kiến.

Khi nào mới đáng lo

Với đàn khoẻ thì phần lớn các loài này không đáng kể. Đàn bù lại thừa sức.

Đáng lo khi đàn đang yếu: mới tách, mới chuyển về, hoặc vừa qua sự cố. Lúc đó mất thêm vài chục con mỗi ngày cũng là gánh nặng.

Cũng đáng lo khi thấy nhiều loài cùng lúc, vì đó thường là dấu hiệu khu đặt tổ có vấn đề: quá rậm rạp, nhiều chỗ ẩn nấp, hoặc ẩm thấp.

Lúc đó việc cần làm không phải diệt từng loài mà là dọn quang cả khu.

Có một cách kiểm đơn giản: ra thăm tổ vào lúc chập tối, khi thằn lằn và tắc kè bắt đầu hoạt động. Nếu thấy vài con đậu sẵn quanh cửa tổ thì biết khu đó đang là nơi chúng quen kiếm ăn, và nên dọn quang trước khi đàn yếu đi.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Dùng bẫy dính gần tổ, bắt luôn cả ong
• Xịt thuốc diệt côn trùng quanh khu đặt tổ
• Để vật liệu chất đống gần tổ tạo chỗ ẩn nấp

Câu hỏi thường gặp

Thằn lằn ăn nhiều ong không?

Mỗi con không nhiều, nhưng liên tục ngày này qua ngày khác thì đáng kể với đàn yếu.

Có nên bắt thằn lằn không?

Không cần. Dọn nơi ẩn nấp gần tổ thì chúng tự đi chỗ khác.

Ruồi ký sinh phòng thế nào?

Bịt kín kẽ hở trên thùng, giữ thùng không nứt, và giữ đàn khoẻ.

Chim có phải mối lo lớn không?

Thường không. Khó ngăn mà thiệt hại cũng không đáng kể.

Ở Ong Xanh xử lý nhóm này ra sao?

Dọn quang quanh tổ hằng tuần, gộp chung với buổi kiểm chống kiến.