Kê thùng nghe đơn giản nhưng là chỗ quyết định ba thứ cùng lúc: kiến có lên được không, hơi ẩm có bốc vào không, và gió mưa có làm đổ không.
Làm đúng một lần thì dùng nhiều năm. Làm ẩu thì mỗi mùa mưa lại lo.
Ở Ong Xanh, mức đang dùng là khoảng tám tấc, chân trụ gạch có bát chống kiến.
Con số này tính theo hai thứ: mực nước cao nhất từng thấy nếu vườn có ngập, và độ ẩm bốc lên từ mặt đất.
Thấp quá thì hơi ẩm từ nền bốc vào thùng, sáp mềm, phấn dự trữ mốc. Cao quá thì thao tác bất tiện và thùng dễ lật hơn khi gió mạnh.
Ở Đông Nam Bộ thì không dùng thuốc nên phải chấp nhận sâu bệnh trên cây trồng nhiều hơn, nên chiều cao phải tính thêm yếu tố đó.
Vật liệu quyết định độ bền và khả năng chống kiến.
| Loại chân | Bền | Chống kiến | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Trụ gạch xây có móng | Rất bền | Dễ làm bát nước | Tốn công lúc đầu |
| Bệ bê tông đúc sẵn | Rất bền | Tốt | Nặng, khó dời |
| Giá sắt bốn chân có giằng | Bền | Bôi mỡ ở chân | Linh hoạt, dời được |
| Ống sắt cắm đất | Vừa | Được nếu có bát | Lún khi đất mềm |
| Chân gỗ | Kém ở vườn ẩm | Mối ăn thì hỏng | Chỉ dùng chỗ khô |
| Treo dưới mái hiên | Bền | Rất tốt | Hạn chế số lượng |
Bát nước hoặc vòng mỡ ở đầu trụ là biện pháp hiệu quả nhất, nhưng chỉ khi kiến không có đường nào khác.
Một cành lá chạm nắp thùng, một dây phơi vắt ngang, cỏ mọc cao chạm đáy thùng — mỗi thứ đó đều là một cây cầu.
Ở Ong Xanh từng mất đàn dù chân ngâm nước đầy đủ, chỉ vì một dây leo từ hàng rào sang. Sau lần đó việc phát quang quanh tổ thành nếp làm hằng tháng.
Bát nước phải thay mỗi tuần để không sinh lăng quăng. Mùa mưa có thể dùng dầu ăn cũ thay nước.
Đây là chỗ nhiều người chủ quan vì mùa khô đất cứng, thùng rất vững.
Mưa liên tục mấy ngày làm đất mềm, chân lún không đều, gặp gió giật là đổ. Thùng đổ thì bọng mật vỡ, mật chảy ngập ấu trùng, đàn thường mất.
Cách phòng: chân có đế rộng hoặc móng, không cắm thẳng xuống đất mềm. Cố định thùng với giá bằng dây rút hoặc thanh chặn.
Trước mùa mưa, đi một lượt lay thử từng thùng. Cái nào lung lay thì gia cố ngay. Mất một buổi, đổi lại là không mất đàn.
Một chi tiết nhỏ hay bị quên: chỗ tiếp xúc giữa thùng và giá đỡ nên có miếng lót hoặc khoảng hở để nước không đọng lại. Nước đọng ở đáy thùng làm gỗ mục từ dưới lên, mà nhìn từ ngoài thì không thấy cho tới khi đáy mềm hẳn.
Dễ bị kiến và hơi ẩm từ nền. Ở Ong Xanh mức đang dùng là khoảng tám tấc, chân trụ gạch có bát chống kiến.
Có nếu để lâu. Thay mỗi tuần, hoặc dùng dầu ăn cũ trong mùa mưa.
Ở vườn ẩm thì một hai mùa là mối ăn. Trụ gạch hoặc bê tông bền hơn nhiều.
Trước mùa mưa một lượt và sau mỗi đợt mưa dài ngày. Mỗi tổ chỉ mất vài giây.
Được và chống kiến rất tốt, nhưng hạn chế số lượng và khó thao tác khi kiểm tra.
Chỗ đặt quyết định phần lớn chuyện đàn khoẻ hay yếu. Cách chọn vị trí theo hướng canh tác sạch và điều kiện thực tế của Đông Nam Bộ.
Mở thùng nhiều là lỗi tốn kém nhất của người mới. Nhịp kiểm tra hợp lý và cách đọc đàn từ ngoài mà Ong Xanh đang áp dụng.
Bốn dấu hiệu nhìn được từ ngoài và ý nghĩa của chúng. Kỹ năng quan trọng nhất mà Ong Xanh khuyên người mới học trước tiên.
Mái che sai cách còn hại hơn không che. Cách làm mái, chọn vật liệu và những lỗi thường gặp, theo kinh nghiệm ở Ong Xanh.
Nuôi ong dú thuận tự nhiên: hạn chế can thiệp, không hoá chất, giữ nguồn hoa bản địa, để đàn tự điều chỉnh. Triết lý nuôi ít mà bền.