Xử lý đàn mất chúa mà không can thiệp mạnh

Đàn mất chúa không sụp ngay. Ong thợ vẫn còn sống vài tuần tới vài tháng, vẫn ra vào kiếm ăn, vẫn mang phấn về.

Đó là lý do nhiều người nhận ra quá muộn, khi đàn đã không còn cứu được.

Vì sao khó nhận ra

Vài tuần đầu, đàn mất chúa nhìn từ ngoài gần như không khác đàn bình thường: vẫn ra vào, vẫn mang phấn về vì còn ấu trùng để nuôi.

Chỉ tới khi lớp ong thợ cũ già đi mà không có lứa mới thay thế, quân mới tụt nhanh.

Lúc đó thường đã muộn để gây chúa mới, vì trong tổ không còn ấu trùng đủ non.

Vì vậy việc theo dõi ong non tập bay quan trọng hơn nhiều so với đếm lượt ra vào.

Mốc thời gian

Bảng dưới tính từ ngày tách hoặc từ khi nghi ngờ.

Đàn tự gây chúa được không

Được, nếu trong tổ còn ấu trùng đủ non vào thời điểm mất chúa. Ong thợ sẽ nuôi một số ấu trùng thành chúa mới.

Quá trình này mất thời gian, và không phải lần nào cũng thành. Chúa mới còn phải bay giao phối rồi mới về đẻ, thêm một quãng rủi ro nữa.

Đó cũng là lý do nên tách đàn vào lúc đàn đang sung, có sẵn nhiều lứa ấu trùng.

Nếu mất chúa vào tháng 1 đến tháng 3 thì khả năng gây lại rất thấp, vì đàn đang yếu.

Khi nào ghép về đàn khác

Nếu qua sáu tới tám tuần mà vẫn không thấy ong non tập bay, quân giảm dần, thì nên chấp nhận và ghép phần quân còn lại về một đàn khác.

Ghép thì được thêm quân cho đàn nhận, còn hơn để đàn kia tàn dần rồi mất trắng.

Cách ghép: đặt hai tổ sát nhau vài ngày cho quen hơi, rồi chuyển dần phần bọng và quân sang. Làm vào chiều mát, làm nhẹ tay.

Ong dú ít gây gổ hơn ong mật nhiều, phần lớn trường hợp nhập êm.

Thùng trống thu về thì làm sạch, phơi nắng, để dành cho lần tách sau.

Phòng từ khâu tách đàn

Phần lớn trường hợp mất chúa xảy ra sau khi tách, vì mình không kiểm soát được chúa ở lại bên nào.

Cách giảm rủi ro: khi tách, cố ý chia sao cho bên nào cũng có phần bọng chứa ấu trùng non. Bên không có chúa vẫn còn nguyên liệu để gây chúa mới.

Tách vào giữa tháng 5 đến tháng 11 khi đàn đang đẻ mạnh, có nhiều lứa ấu trùng.

Và theo dõi kỹ mốc tuần thứ tư tới thứ sáu ở cả hai bên.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Yên tâm vì thấy ong vẫn ra vào bình thường trong tháng đầu
• Mở thùng liên tục để tìm chúa, làm đàn thêm rối
• Để đàn không chúa kéo dài quá lâu rồi mất cả quân

Câu hỏi thường gặp

Có nhìn thấy chúa bằng mắt thường không?

Được nhưng khó, chúa ong dú không nổi bật như chúa ong mật. Dựa vào ong non tập bay dễ hơn.

Mua chúa về thả vào được không?

Với ong dú thì việc này không phổ biến và tỉ lệ thành thấp. Ghép đàn thực tế hơn.

Đàn không chúa có thu mật được không?

Không nên. Nếu đã xác định không cứu được thì ghép quân sang đàn khác.

Ghép hai đàn có làm đàn nhận bị ảnh hưởng không?

Có xáo trộn vài ngày rồi ổn. Nên ghép vào đàn khoẻ.

Ở Ong Xanh theo dõi chuyện này thế nào?

Ghi lại ngày tách và theo dõi mốc tuần thứ tư tới thứ sáu ở cả hai bên.