Mùa mưa là mùa nhiều hoa nhất, nhưng cũng có những đợt mưa dầm cả tuần không tạnh.
Lúc đó ngoài kia đầy hoa mà ong không ra được. Đàn sống bằng dự trữ, giống như đang giữa mùa khô.
Ong dú không ra ngoài khi mưa hoặc ngay sau mưa khi lá còn ướt. Chúng ở trong tổ và ăn vào dự trữ.
Với đàn khoẻ có dự trữ dày thì vài ngày mưa không thành vấn đề. Tạnh là ra ngay và bù lại rất nhanh, vì sau mưa hoa nở nhiều.
Với đàn mỏng, nhất là tổ mới tách hoặc mới chuyển về, thì một tuần mưa dầm đã đủ làm dự trữ cạn.
Ở Đông Nam Bộ vào tháng 5 đến tháng 11, những đợt mưa dài ngày là chuyện thường nên phải tính trước.
Không phải chuyện ong nhịn ăn vài ngày, mà là ẩm tích trong thùng.
Mưa dầm làm độ ẩm quanh tổ cao liên tục. Hơi ẩm vào thùng làm sáp mềm, bọng dễ nứt, phấn dự trữ lên mốc.
Dấu hiệu: mở thùng thấy mặt trong nắp đọng nước, có vệt mốc ở góc, mùi bên trong ngai ngái chứ không thơm chua như bình thường.
Ở Đông Nam Bộ thì vườn xung quanh vẫn phun thuốc nên vùng kiếm ăn của đàn không hoàn toàn sạch, nên chuyện chống ẩm càng phải làm kỹ.
| Thời gian mưa | Với đàn khoẻ | Với đàn mỏng |
|---|---|---|
| Một hai ngày | Không sao | Không sao |
| Ba tới năm ngày | Ăn vào dự trữ, tạnh là bù | Bắt đầu hao |
| Một tuần | Vẫn ổn nếu tổ khô | Cần theo dõi kỹ |
| Trên một tuần | Cần kiểm ẩm mốc | Có thể phải cho ăn |
| Mưa kèm gió mạnh | Rủi ro đổ thùng | Rủi ro đổ thùng |
Mái che đặt cách nắp thùng vài phân, rộng hơn thùng mỗi bên một gang để nước không tạt vào cửa tổ.
Kê khoảng tám tấc, chân trụ gạch có bát chống kiến và giữ thoáng dưới gầm để hơi ẩm từ nền không bốc lên.
Khơi rãnh thoát nước quanh khu đặt tổ, tránh đọng nước.
Gia cố chống đổ: chân có đế rộng, thùng cố định với giá.
Ở Ong Xanh, bốn việc này được làm một lượt vào đầu tháng 5 đến tháng 11, mất một buổi cho cả trại.
Đi một vòng kiểm tra, đây là ngoại lệ so với nguyên tắc hạn chế mở thùng.
Xem thùng có nghiêng không, chân có lún không, nước có đọng quanh chân không.
Nếu nghi ẩm thì mở nắp xem mặt trong. Có đọng nước thì lau khô, để hé một lúc vào ngày nắng rồi đóng lại.
Đừng để hé qua đêm và đừng lau chùi bên trong. Đàn tự dọn giỏi hơn mình.
Nếu thấy gỗ ở đáy thùng mềm ra vì ngấm nước lâu ngày thì nên tính chuyện chuyển đàn sang thùng khác vào đầu mùa nắng. Gỗ đã ngấm thì mùa sau lại mốc tiếp, có lau khô cũng chỉ giải quyết tạm thời.
Đàn khoẻ thì thường không cần dù mưa cả tuần. Chỉ cho ăn khi thấy dấu hiệu đói rõ.
Không. Che kín làm bí hơi, ẩm bên trong còn hại hơn.
Không, mật nằm trong bọng kín. Chỉ lo khi thùng bị dột hoặc ẩm kéo dài.
Ngay khi tạnh và lá khô, thường trong vòng vài giờ nếu có nắng.
Hạn chế. Mật thu mùa mưa mang nhiều nước hơn, dễ lên men.
Biết trước tháng nào có hoa, tháng nào trống thì mọi việc khác đều dễ hơn. Lịch mà Ong Xanh dùng để sắp công việc cả năm.
Đàn đang mạnh tự nhiên chững lại, đó là quãng thiếu hoa chứ không phải bệnh. Dấu hiệu nhận biết sớm và cách chuẩn bị từ mùa trước.
Trồng có chủ đích một lần thì bền hơn là cho ăn bổ sung nhiều lần. Nguyên tắc chọn cây và cách bố trí đang dùng ở Ong Xanh.
Trời nắng mà ong ra vào thưa là dấu hiệu sớm nhất của quãng thiếu ăn. Cách phân biệt với mấy nguyên nhân khác cũng gây ra biểu hiện tương tự.
Nuôi ong dú thuận tự nhiên: hạn chế can thiệp, không hoá chất, giữ nguồn hoa bản địa, để đàn tự điều chỉnh. Triết lý nuôi ít mà bền.