Năm đầu chuyển vườn sang canh tác sạch có nuôi ong

Năm đầu ở trại, mọi thứ đều làm theo cảm tính. Đọc được gì trên mạng thì làm theo, nghe ai nói gì hay hay cũng thử.

Kết quả là mất mấy đàn, và mất luôn một năm mới hiểu ra vài chuyện lẽ ra biết sớm thì đỡ.

Mở thùng quá nhiều

Mua tổ về là háo hức. Ngày nào cũng mở ra xem một lần, có hôm hai lần.

Mỗi lần mở là ong phải bịt lại chỗ hở bằng nhựa cây, xáo trộn nhiệt độ bên trong, chúa ngừng đẻ một lúc. Làm liên tục trong nhiều tuần thì đàn không lên nổi.

Bây giờ ở Ong Xanh, tổ bình thường mỗi tháng mở một lần là nhiều. Còn lại chỉ đứng nhìn cửa tổ.

Nhìn cửa tổ đọc được gần hết những gì cần biết, mà không làm phiền ai.

Mua nhiều ngay từ đầu

Năm đầu mua một lúc khá nhiều tổ vì thấy giá hời. Chưa biết chăm mà nuôi nhiều thì sai lầm nhân lên đúng bằng số tổ.

Nếu làm lại, sẽ mua hai hoặc ba tổ, nuôi trọn một năm cho qua đủ các mùa, rồi mới tính tiếp.

Thu mật sai lúc

Thấy bọng đầy là lấy, không nghĩ tới chuyện sắp vào tháng 12 đến tháng 4. Lấy xong đàn không còn gì cầm cự, tới tháng 1 đến tháng 3 thì suy và mất đàn.

Bài học là thu mật phải nhìn lịch hoa chứ không nhìn cái bọng. Cuối tháng 5 đến tháng 11 thu là hợp, vì sau đó vẫn còn thời gian để đàn gây lại.

Và không bao giờ lấy hết. Chừa lại phần đáng kể, coi như vốn để đàn sống qua mùa khó.

Trại tin rằng giữ được vườn sạch thì đàn tự khoẻ, không cần can thiệp nhiều.

Không ghi chép nên không học được gì

Đây là cái tiếc nhất. Đàn hỏng mà không biết vì sao, vì không nhớ tháng trước đã làm gì với nó.

Bây giờ mỗi tổ có một dòng: tháng, tình trạng quân, có thu mật không, có tách không, thấy gì bất thường. Ghi mất năm phút mỗi tháng.

Nhờ vậy mà biết được những chuyện không ai nói: khu nào trong vườn luôn kém hơn, tổ nào đã tách thì mùa sau nên để yên, nhận tổ tháng mấy thì tỉ lệ sống cao nhất.

Sổ ghi chép là thứ biến ba năm mò mẫm thành ba năm kinh nghiệm.

Và nó không tốn công như người ta tưởng. Một dòng mỗi tổ mỗi tháng, ghi ngay lúc đứng trước tổ chứ đừng để về nhà mới nhớ lại.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Nghe một lời khuyên trên mạng rồi áp ngay cho cả trại
• So sánh đàn của mình với đàn ở vùng khí hậu khác
• Bỏ cuộc sau một mùa thất bại thay vì xem lại mình đã làm gì

Câu hỏi thường gặp

Mất đàn năm đầu có phải chuyện thường không?

Khá thường. Vấn đề là mất rồi có biết vì sao không.

Nên bắt đầu với mấy tổ?

Hai tới ba tổ. Đủ để so sánh giữa các đàn mà không quá sức.

Bao lâu thì gọi là biết nuôi?

Qua trọn một năm, thấy đủ các mùa, mới bắt đầu hiểu nhịp.

Có nên học từ người nuôi ong mật không?

Học được cách quan sát và tính kỷ luật, nhưng kỹ thuật thì phần lớn không áp được.

Ghi chép thế nào cho đỡ mất công?

Một dòng mỗi tổ mỗi tháng là đủ, miễn là ghi đều.