Phần lớn đàn mất không phải vì bệnh mà vì một đêm thời tiết xấu. Thùng đổ, nước vào, hoặc nắng hạn kéo dài quá sức chịu.
Ở Đông Nam Bộ thì không dùng thuốc nên phải chấp nhận sâu bệnh trên cây trồng nhiều hơn, đó là rủi ro đặc thù cần tính riêng.
Mưa lớn kèm gió giật: đất mềm, chân kê lún lệch, thùng nghiêng rồi đổ.
Gió mạnh kéo dài: thùng nhẹ đặt nơi trống bị xê dịch, lâu ngày lỏng giá.
Nắng hạn kéo dài: nguồn hoa cạn sớm hơn thường lệ, đàn ăn hết dự trữ trước khi mùa mưa tới.
Mưa dầm nhiều ngày: ong không ra được, ẩm tích trong thùng, mốc phát triển.
Ở Đông Nam Bộ, kiểu đáng lo nhất gắn với không dùng thuốc nên phải chấp nhận sâu bệnh trên cây trồng nhiều hơn.
| Rủi ro | Phòng trước | Chi phí |
|---|---|---|
| Đổ thùng do gió mưa | Chân đế rộng, có móng, cố định thùng | Một buổi công |
| Nước vào thùng | Mái che cách nắp, kê khoảng tám tấc, chân trụ gạch có bát chống kiến | Vật liệu rẻ |
| Ẩm mốc sau mưa dài | Thùng gỗ dày, thoáng gầm | Chọn chỗ đặt |
| Hạn kéo dài | Chừa dự trữ khi thu, trồng hoa chịu hạn | Tính từ mùa trước |
| Kiến vào lúc đàn yếu | Chân chống kiến, phát quang | Kiểm hằng tuần |
Đi một lượt lay thử từng thùng trước khi vào mùa mưa. Cái nào lung lay thì xử lý ngay.
Chân phải có đế rộng hoặc móng, không cắm thẳng xuống đất mềm.
Cố định thùng với giá bằng dây rút hoặc thanh chặn.
Kiểm mái che: có xô lệch không, có chỗ thủng không, dây buộc còn chắc không.
Khơi rãnh thoát nước quanh khu đặt tổ.
Ở Ong Xanh, năm việc này được làm một lượt vào đầu tháng 5 đến tháng 11, mất một buổi cho cả trại.
Thùng đổ thì dựng lại càng sớm càng tốt, đặt đúng hướng cũ.
Không lau chùi bên trong. Ong dú dọn rất giỏi nếu còn đủ quân.
Lau sạch phần mật vương ra ngoài thùng và quanh chân, vì mùi mật hút kiến và ong đàn khác tới cướp.
Sau đó để yên hoàn toàn một tuần. Đàn nào cứu được sẽ tự hồi, đàn nào không thì sau một tuần cũng biết.
Nếu bọng mật vỡ nhiều, ấu trùng ngập trong mật, quân còn rất ít thì khả năng cứu thấp.
Lúc đó ghép phần quân còn lại về đàn khác thay vì cố giữ.
Thùng thu về làm sạch, phơi nắng, để dành cho lần tách đàn sau.
Đây là quyết định khó nhưng cần dứt khoát. Cố cứu một đàn đã hỏng thường tốn công mà vẫn mất.
Và ghi lại: hôm đó thời tiết ra sao, tổ nào hỏng, đặt ở đâu, chân kê kiểu gì. Sự cố đầu tiên là học phí, sự cố thứ hai cùng nguyên nhân mới là lỗi.
Dựng lại nhẹ nhàng là phần lớn cứu được.
Chỉ khi thật cần, vì dời tổ cũng gây sốc. Gia cố tại chỗ thường tốt hơn.
Trước mùa mưa một lượt và sau mỗi đợt mưa dài ngày.
Lau sạch mật vương vãi, thu dọn bọng vỡ. Cướp mật thường dừng khi không còn mùi mật.
không dùng thuốc nên phải chấp nhận sâu bệnh trên cây trồng nhiều hơn Đó là thứ nên phòng trước tiên.
Trong mọi thứ có thể làm mất một đàn ong dú, kiến đứng đầu. Cách phát hiện sớm và những biện pháp mà Ong Xanh đã thử qua.
Ngoài kiến còn vài loài khác chuyên rình bắt ong ngay ở cửa tổ. Mức độ ảnh hưởng thật của từng loài và khi nào mới cần can thiệp.
Hai vấn đề diễn ra âm thầm mà hậu quả lại nặng. Dấu hiệu nhận biết sớm và cách xử lý trong điều kiện thực tế của Đông Nam Bộ.
Ong đàn khác kéo sang lấy mật là chuyện có thật và diễn ra rất nhanh. Dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân và cách ngăn từ sớm.
Nuôi ong dú thuận tự nhiên: hạn chế can thiệp, không hoá chất, giữ nguồn hoa bản địa, để đàn tự điều chỉnh. Triết lý nuôi ít mà bền.