Thu mật theo nhịp của vườn canh tác sạch

Nhìn bọng mật đầy thì ai cũng muốn lấy. Nhưng mật trong tổ không phải phần dư, nó là vốn để đàn sống qua mùa khó.

Thu đúng lúc thì đàn vẫn khoẻ. Thu sai lúc thì được nhiều một năm rồi mất đàn năm sau.

Mật trong tổ dùng để làm gì

Đàn ong dú không tích mật để cho người lấy. Đó là kho lương cho những ngày không ra ngoài được: mưa dầm, mùa hết hoa, hoặc khi đàn đang nuôi nhiều ấu trùng.

Ở Đông Nam Bộ, quãng tháng 1 đến tháng 3 gần như không có gì ngoài kia. Đàn sống hoàn toàn bằng phần đã tích từ tháng 5 đến tháng 11.

Lấy hết trước quãng đó nghĩa là cắt đúng phần cần nhất. Đàn vẫn sống được vài tuần rồi suy dần.

Thời điểm thu theo lịch mùa

Cách Ong Xanh đang làm.

Nhìn vào đâu để biết mật đã già

Bọng mật già thì lớp sáp bên ngoài dày và cứng hơn, màu sẫm hơn bọng mới xây.

Mật non thì bọng còn mềm, chạm nhẹ đã lún, và mật bên trong loãng hơn hẳn.

Thu mật non thì mật mang nhiều nước, rất dễ lên men sau vài tuần. Đây là nguyên nhân phổ biến của chuyện mật sủi bọt mà nhiều người đổ cho khâu đóng chai.

Cách chắc là đợi sau khi đợt hoa lớn đã qua vài tuần, để đàn có thời gian hoàn thiện.

Bao nhiêu là dư

Không có công thức chính xác vì còn tuỳ sức đàn và tuỳ mùa.

Nguyên tắc ở Ong Xanh: chỉ lấy phần dư rõ ràng, và lấy ít hơn vào những năm mùa hoa kém.

Đàn trung bình thì thà không thu năm đó còn hơn thu ít mà làm đàn đuối.

Không chắc thì lấy ít lại. Mật để trong tổ không hỏng, mà đàn thì được lợi.

Tính đường dài

So sánh đơn giản: một đàn bị vắt kiệt cho nhiều mật một năm rồi suy, phải mất một hai năm gây lại hoặc mất hẳn.

Một đàn được chừa đủ thì cho ít hơn mỗi năm nhưng cho đều, và còn tách ra được đàn mới.

Cộng qua năm năm thì cách thứ hai hơn hẳn, chưa kể không phải mua tổ thay thế.

Trại tin rằng giữ được vườn sạch thì đàn tự khoẻ, không cần can thiệp nhiều.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Thu vì thấy bọng đầy mà không nhìn lịch mùa
• Thu mật khi bọng còn non, mật dễ lên men
• Thu từ đàn mới tách trong năm đầu

Câu hỏi thường gặp

Mật để trong tổ lâu có hỏng không?

Không. Trong bọng kín mật giữ được rất lâu, đó chính là cách đàn dự trữ.

Một năm thu mấy lần?

Ở Đông Nam Bộ thường một lần vào cuối tháng 5 đến tháng 11. Nơi nguồn hoa rất dồi dào có thể thêm một đợt nhỏ.

Làm sao biết phần nào là dư?

Nhìn tổng lượng bọng mật so với sức đàn, và nghĩ tới quãng thiếu hoa phía trước.

Đàn mới mua bao giờ thu được?

Thường phải qua ít nhất một năm để đàn ổn định và gây dự trữ.

Thu mật có làm đàn bỏ tổ không?

Nếu làm nhẹ tay và không lấy quá tay thì không. Đàn xáo trộn vài ngày rồi ổn.