Đây là câu hỏi đầu tiên của gần như mọi người định nuôi. Và cũng là chỗ nhiều người bị vẽ ra con số đẹp.
Nói thật thì sản lượng ong dú rất khiêm tốn nếu so với ong mật, và thay đổi mạnh theo từng năm.
Một đàn khoẻ đã ổn định vài năm thường cho khoảng nửa lít tới hơn một lít mỗi năm. Đàn mới hoặc đàn yếu thì ít hơn nhiều, có năm không thu được gì.
Con số này thấp so với kỳ vọng của người mới, nhưng đó là bản chất của loài. Ong dú nhỏ, đàn ít quân, bay hẹp, nên lượng mật gom về không thể nhiều.
Giá trị của mật ong dú nằm ở chỗ hiếm và ở đặc tính riêng, không nằm ở sản lượng.
| Tình trạng đàn | Sản lượng thường thấy | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đàn mới nhận về | Chưa nên thu | Để đàn gây dự trữ |
| Đàn năm thứ hai | Ít, có thể chưa thu | Tuỳ mùa hoa |
| Đàn ổn định, mùa thuận | Khoảng một lít | Mức phổ biến |
| Đàn mạnh, năm mưa đều | Có thể hơn | Không nên coi là chuẩn |
| Năm mùa hoa kém | Rất ít hoặc không thu | Ưu tiên giữ đàn |
Nguồn hoa quanh tổ là yếu tố lớn nhất, lớn hơn cả kỹ thuật chăm. Ở Đông Nam Bộ thì nguồn chính là cây ăn trái, hoa dại, cây họ đậu.
Tiếp đến là sức đàn. Đàn đã qua vài mùa, quân đông, dự trữ dày thì mới dư ra phần cho mình lấy.
Thời tiết trong năm ảnh hưởng mạnh. Năm mưa đều, hoa dại nhiều thì khác hẳn năm khô kéo dài.
Cuối cùng mới tới cách chăm. Chăm tốt giúp đàn không hỏng, nhưng không làm ra mật từ chỗ không có hoa.
Cùng một đàn, cùng một chỗ, mà năm nay khác năm ngoái là chuyện bình thường.
Năm mưa sớm thì mùa hoa dài hơn. Năm khô kéo dài tới tận cuối tháng 12 đến tháng 4 thì đàn mất mấy tháng chỉ để cầm cự.
Vườn lân cận đổi cây trồng cũng làm nguồn hoa đổi theo.
Vì vậy đừng lấy con số của một năm làm chuẩn. Ghi lại vài năm rồi lấy mức trung bình thì mới có cơ sở.
Nếu tính nuôi ong dú để có thu nhập chính thì phải tính trên số lượng tổ lớn và chấp nhận nhiều năm gây dựng.
Với vài tổ trong vườn nhà thì nên xem như nguồn mật sạch dùng trong gia đình, biếu người thân, dư thì bán.
Và đừng so sản lượng vườn mình với vườn người khác ở vùng khác. Nguồn hoa mỗi nơi mỗi khác.
Ở Ong Xanh, khi khách hỏi con số thì trại luôn đưa một khoảng và nói rõ phụ thuộc mùa, chứ không đưa con số chắc nịch.
Thường phải qua ít nhất một năm để đàn ổn định và gây dự trữ.
Vì sản lượng thấp hơn rất nhiều trong khi công chăm không kém.
Vài tổ thì chỉ đủ dùng. Muốn bán đều đặn thì phải tính hàng chục tổ và mất vài năm.
Chưa chắc. Thời tiết và nguồn hoa thay đổi theo năm.
Tuỳ mùa và tuỳ tổ. Trại đưa một khoảng chứ không đưa con số cố định.
Thu sai lúc thì đàn không qua nổi mùa khó. Cách nhìn lịch mùa để quyết định nên thu hay nên để, theo nguyên tắc đang dùng ở Ong Xanh.
Ranh giới giữa thu hợp lý và vắt kiệt nằm ở đâu. Cách ước lượng phần dư và những dấu hiệu cho biết là mình đã lấy quá tay.
Không cần dụng cụ đắt tiền nhưng sạch và khô là bắt buộc. Bộ dụng cụ tối thiểu và quy trình giữ vệ sinh đang dùng ở Ong Xanh.
Khoảng thời gian giữa lúc lấy mật ra và lúc đóng nắp quyết định chai mật để được bao lâu. Nhịp làm việc cụ thể ở Ong Xanh.
Nuôi ong dú thuận tự nhiên: hạn chế can thiệp, không hoá chất, giữ nguồn hoa bản địa, để đàn tự điều chỉnh. Triết lý nuôi ít mà bền.