Nhận tổ ong dú theo lịch hoa vườn nhà, không can thiệp

Nuôi ong dú thuận tự nhiên có một nguyên tắc ngầm: càng ít phải can thiệp càng tốt. Không cho ăn đường, không dời thùng liên tục, không mở tổ ra xem mỗi ngày. Muốn được như vậy, đàn phải được đặt vào khu vườn đúng lúc vườn tự nuôi nổi nó. Vì thế câu hỏi «nhận tổ tháng nào» thật ra là «vườn nhà mình đang vào mùa hoa nào».

Mỗi khu vườn có lịch hoa riêng. Cùng một tỉnh, vườn dừa ven kênh khác vườn xoài trên gò, khác hàng rào bông giấy ở thị trấn. Thay vì hỏi người khác tháng nào đẹp, hãy để chính khu vườn trả lời.

Vì sao thời điểm quyết định chuyện có phải can thiệp hay không

Tổ ong dú vừa chuyển về giống như một gia đình vừa dọn nhà: mấy ngày đầu chưa quen đường, chỉ ra ngoài gần. Nếu quanh thùng có hoa, đàn tự kiếm ăn và hồi lại. Nếu vườn đang trống hoa, người nuôi bị kéo vào thế phải cho ăn, phải theo dõi sát, phải lo kiến tấn công đàn yếu — tức là đúng những việc can thiệp mà người nuôi thuận tự nhiên muốn tránh.

Nói cách khác, chọn đúng thời điểm là bước «không can thiệp» đầu tiên và quan trọng nhất.

Lập lịch hoa cho vườn nhà

Cách làm đơn giản, chỉ cần một cuốn sổ hoặc ghi chú trên điện thoại:

1. Mỗi tuần đi một vòng vườn, ghi lại cây nào đang có hoa: cây ăn trái, cây hàng rào, cỏ dại, rau gia vị.
2. Để ý côn trùng trên hoa. Hoa nào có ong nhỏ, ruồi hoa ghé đều là hoa có ích cho ong dú.
3. Đánh dấu khoảng trống — những tuần cả vườn gần như không có gì nở.
4. Sau vài tháng, nhìn lại sẽ thấy giai đoạn hoa nối nhau dài nhất. Đầu giai đoạn đó là lúc nhận tổ.

Muốn biết thêm loại cây nào hay ra hoa vào mùa nào ở miền Nam, xem chuyên mục Nguồn hoa theo mùa.

Mỗi kiểu vườn, một thời điểm

Với vườn ở Nam Bộ, cuối mùa khô thường là đoạn trống hoa dài nhất, nhất là vườn không tưới. Ngược lại, vài tuần sau những cơn mưa đầu mùa, cỏ dại và cây bụi đồng loạt ra hoa — đó là bữa ăn tự nhiên dễ nhất cho một đàn mới về.

Giúp vườn tự nuôi ong tốt hơn

• Để lại một dải cỏ dại ven bờ, không phát sạch. Nhiều loại cỏ dại có hoa nhỏ ong dú rất thích.
• Trồng xen cây ra hoa lai rai như tía tô, húng quế, cúc, mười giờ quanh chỗ đặt thùng.
• Không phun thuốc trong vườn, và hỏi trước lịch phun của vườn kế bên.
• Để vài gốc cây có nhựa — ong dú lấy nhựa cây về làm keo xây tổ.

Nếu vườn đang trống hoa mà tổ đã về

Đôi khi vẫn phải nhận tổ ngoài ý muốn. Khi đó, thay vì cho ăn ngay, hãy đặt thùng ở chỗ mát, có bóng chiều, gần nguồn nước sạch, giữ chân chống kiến thật kỹ, và để yên. Một tổ khoẻ, nhiều dự trữ có thể tự qua được giai đoạn ngắn. Chỉ khi thấy đàn suy rõ rệt mới tính tới hỗ trợ. Cách nhận biết dấu hiệu đàn yếu có ở chuyên mục Kỹ thuật nuôi.

Tổ giống cho người nuôi thuận tự nhiên

Đã muốn nuôi ít can thiệp thì nên bắt đầu bằng một tổ khoẻ, tách từ đàn nuôi chứ không bắt tổ rừng. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống tách đàn, cùng mật ong dú, son dưỡng môi làm từ sáp ong dú và hộp quà mật cho ai muốn biếu tặng. Có thể nói trước với trại vườn mình thuộc kiểu nào để được tư vấn thời điểm giao tổ. Ai đã có vài thùng và muốn ghi lịch hoa cùng tình trạng đàn mỗi tuần có thể dùng app quản lý trại ong.

Câu hỏi thường gặp