Giá tổ ong dú nuôi tự nhiên: vì sao khác tổ nuôi ép

Có hai kiểu nuôi ong dú đang song song. Một kiểu đẩy đàn cho nhanh: cho ăn nước đường khi thiếu hoa, tách dày để có nhiều tổ bán, mở thùng thường xuyên để kiểm và thu. Kiểu kia để đàn tự đi theo nhịp hoa của vườn, ít mở thùng, tách khi đàn thật sự đầy. Tổ ra từ hai kiểu này có thể trông giống nhau trong thùng, nhưng giá thường khác, và lý do khác giá không phải ai cũng nói rõ.

Với người muốn nuôi thuận tự nhiên, hiểu chỗ khác này giúp chọn đúng đàn hợp với cách mình định nuôi, chứ không chỉ chọn theo giá.

Vì sao đàn ở vườn sạch không nhiều và không rẻ

Một vườn không phun thuốc, có nhiều tầng cây và cỏ hoa dại, nuôi ong dú rất hợp. Nhưng người giữ vườn kiểu này thường chấp nhận cây trồng bị sâu bệnh nhiều hơn, và để đàn ong phát triển theo nhịp hoa chứ không theo nhịp bán hàng. Đàn đầy chậm hơn, nên một năm tách ra được ít tổ hơn.

Ít tổ thì giá mỗi tổ cao hơn một chút. Đây không phải chuyện «sạch nên bán đắt» mà là chuyện năng suất tách đàn thấp hơn khi không ép.

Đàn được nuôi ép thì khác chỗ nào

Quen ăn đường

Khi thiếu hoa, có nơi cho đàn ăn nước đường để giữ quân và đẩy đàn đẻ. Đàn sống được, nhưng thói quen kiếm ăn thay đổi, và trong bầu có thể lẫn thứ không phải mật hoa. Về nhà người mua, không ai cho ăn nữa, đàn phải tự xoay xở giữa mùa ít hoa, dễ hụt.

Tách dày

Tách đàn khi chưa đầy giúp có thêm tổ để bán, nhưng mỗi lần tách là đàn mẹ mất quân và dự trữ. Tách liên tục thì cả đàn mẹ lẫn đàn con đều mỏng. Tổ loại này rẻ, nhìn qua vẫn có ong, nhưng sức thật thì yếu.

Mở thùng quá nhiều

Mỗi lần mở nắp là một lần đàn phải sửa lại lớp sáp, lớp keo. Đàn bị mở liên tục tốn sức cho việc sửa tổ hơn là cho việc nuôi nhộng.

Đặt hai kiểu cạnh nhau

Bảng này không nói kiểu nào đúng, kiểu nào sai. Người định nuôi đông tổ, chủ động cho ăn, có thể chọn đàn giá mềm. Người muốn đặt vài thùng trong vườn rồi để yên thì nên trả thêm cho đàn đã quen tự lực.

Hỏi gì để biết đàn được nuôi kiểu nào

• Trại có cho ăn đường hay siro vào mùa thiếu hoa không, gần nhất là khi nào?
• Đàn mẹ của tổ này được tách mấy lần trong năm?
• Vườn nơi đặt thùng có phun thuốc không, xung quanh trồng gì?
• Thùng có sơn hoặc xử lý gì bên trong không?

Người nuôi thật thà sẽ trả lời thẳng, kể cả khi họ có cho ăn. Cho ăn không phải tội, giấu mới là vấn đề. Cách đọc nhịp hoa trong vườn để biết lúc nào đàn tự đủ ăn, xem ở mục Nguồn hoa theo mùa.

Nhận đàn về rồi nuôi thế nào cho thuận

1. Đặt thùng nơi có bóng mát buổi chiều, gần cây ra hoa quanh năm, xa chỗ phun thuốc.
2. Để yên ít nhất hai tuần, chỉ quan sát cửa tổ.
3. Trồng thêm vài loại cây ra hoa lệch mùa nhau quanh vườn.
4. Chỉ mở thùng khi cần, và chỉ thu phần mật dư.
5. Tách khi đàn thật sự đầy thùng, không tách theo lịch.

Những rủi ro thường gặp khi để đàn tự lực, như kiến hay ruồi lính, được ghi ở mục Rủi ro & thiên địch.

Tìm đàn đã quen tự lực

Ai đang tìm đàn hợp cách nuôi ít can thiệp có thể ghé trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh: trại có tổ ong dú giống tách từ đàn nuôi tại vườn, cùng mật ong dú, hộp quà mật và son dưỡng môi từ sáp ong dú. Muốn tự xem vườn nuôi và hỏi trực tiếp cách trại giữ đàn, có thể đi một buổi tham quan.

Câu hỏi thường gặp