Giữ thảm cỏ mà thùng ong dú vẫn sạch mối, khô ráo

Người nuôi theo hướng thuận tự nhiên thường để vườn có cỏ, có hoa dại, có lá rụng làm lớp phủ. Ong dú thích cảnh này: nhiều hoa nhỏ quanh năm, đất mát, ít bụi. Nhưng cũng chính lớp cỏ dày và lá mục ấy giữ ẩm sát mặt đất và là chỗ mối tìm tới. Câu hỏi đặt ra là làm sao giữ được thảm cỏ mà thùng ong vẫn khô, vẫn chắc, không phải dùng tới thuốc.

Câu trả lời ngắn gọn: không cần chọn một trong hai. Chỉ cần tách thùng ra khỏi lớp ẩm ấy một khoảng vừa đủ và để thiên nhiên làm phần việc còn lại.

Thảm cỏ giúp gì và gây gì cho đàn ong dú

Cỏ và hoa dại mang lại nguồn phấn rải rác cho ong dú, giữ đất không bị xói khi mưa, làm mặt vườn mát hơn trong những ngày nắng gắt. Đó là lý do nhiều người nuôi thuận tự nhiên không muốn làm cỏ trắng vườn.

Mặt kia: cỏ cao chạm vào chân kê giữ hơi nước sau mưa rất lâu, kiến và mối có thể leo theo ngọn cỏ hay cành khô để bắc cầu qua bát nước chặn kiến. Lớp lá mục dày dưới gốc là thức ăn và chỗ ở của mối.

Vòng sạch quanh thùng: nhỏ nhưng đủ

Không cần dọn rộng. Một vòng cỏ cắt thấp quanh chân kê, rộng chừng một hai sải tay, là đủ để:

• gió lùa qua gầm thùng, mặt đất dưới thùng khô nhanh sau mưa;
• bạn nhìn thấy rõ đường đất của mối khi nó bắt đầu leo lên;
• không có ngọn cỏ hay cành nào chạm vào thân thùng làm cầu cho kiến.

Ngoài vòng ấy, cỏ và hoa dại cứ để mọc tự nhiên. Cỏ cắt ra có thể rải làm phủ gốc cây ăn trái ở phía xa.

Chặn mối không cần thuốc

Nhiều người nghĩ nuôi tự nhiên là để mặc. Thực ra là chọn đúng chỗ can thiệp: đầu tư một lần vào chân kê và chỗ đặt, rồi gần như không phải đụng vào đàn nữa.

Mái che bằng vật liệu vườn

Thùng cần mái che rộng hơn thân để mưa tạt không vào cửa tổ và nước từ tán cây không nhỏ thẳng lên nắp. Một tấm ván cũ, tấm tôn phủ lá khô, hay mái lợp lá dừa đều dùng được. Để mái hở hai đầu cho gió đi qua, đừng quấn sát thân thùng.

Tránh đặt thùng ngay dưới tán cây rậm luôn nhỏ giọt sau mưa. Dưới tán thưa, có nắng sớm xuyên xuống là tốt nhất.

Ít mở tổ nhưng biết khi nào phải mở

Đàn ong dú khoẻ tự giữ tổ khô khá tốt. Không cần mở nắp kiểm định kỳ nếu bên ngoài mọi thứ bình thường. Chỉ mở vào trưa nắng khi thấy một trong các dấu hiệu: cửa tổ ẩm ướt kéo dài, ong ra vào thưa đi rõ, mùi ngai ngái quanh thùng, gỗ đổi màu sẫm từng mảng. Lúc đó lau khô, cạo phần mốc thấy được, để thoáng một lúc rồi đóng lại. Không xịt gì vào trong tổ.

Đọc thêm về những rủi ro khác trong vườn ở chuyên mục Rủi ro & thiên địch, và cách giữ hoa dại cho đàn ở Nguồn hoa theo mùa.

Bắt đầu từ một đàn khoẻ

Với cách nuôi ít can thiệp, chất lượng đàn ban đầu quyết định nhiều thứ, vì bạn sẽ không đỡ đàn bằng cho ăn hay thuốc men. Đàn được tách từ tổ mẹ khoẻ, nằm trong thùng gỗ khô, sẽ tự lo được phần lớn chuyện ẩm. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nhân đàn bằng cách tách, không bắt tổ rừng, và có tổ giống, mật ong dú cùng các món từ sáp ong dú; xem thêm tại ongquy.com. Nếu muốn tận mắt xem cách bố trí vườn và chân kê, có thể đăng ký tour tham quan trại.

Câu hỏi thường gặp