Một ngày ở trại Ong Xanh: làm vườn tự nhiên cùng ong dú

Có hai cách nghĩ về nuôi ong dú. Cách thứ nhất coi thùng ong là một vật nuôi riêng, cần chăm riêng. Cách thứ hai coi đàn ong là một phần của khu vườn, khoẻ hay yếu là do cả khu vườn. Trại Ong Xanh theo cách thứ hai. Vì vậy, nếu hỏi một ngày ở đây làm gì cho ong, câu trả lời phần lớn là: làm vườn, nhưng làm sao cho ong được lợi.

Nguyên tắc chung là can thiệp ít nhất có thể vào tổ, và đầu tư nhiều nhất vào môi trường quanh tổ. Dưới đây là những việc vườn thường ngày, nhìn từ phía đàn ong.

Sáng sớm: một vòng vườn, một vòng tổ

Ra vườn lúc nắng vừa lên, đi một vòng kiểm cây trước: cây nào héo, gốc nào khô, chỗ nào có sâu. Trên đường đi ngang dãy thùng, dừng lại nhìn cửa tổ một chút. Không mở thùng. Ong ra vào đều, mang phấn về, là đủ.

Điểm khác của vườn thuận tự nhiên là khi đi vòng, mắt để ý cả hoa đang nở hôm nay: cây nào đang ra hoa, ong có đang đậu không. Ghi lại điều đó qua mùa sẽ thành một tấm bản đồ nguồn hoa của chính khu vườn, giá trị hơn mọi bảng lịch chung chung. Mục Nguồn hoa theo mùa có gợi ý cách ghi.

Những việc vườn và tác động tới ong

Giữa ngày: để vườn và ong tự làm việc

Giữa trưa là lúc ong làm việc nhiều, cũng là lúc nắng gắt nhất ở Đông Nam Bộ. Không làm việc gần dãy thùng vào giờ này. Nếu có việc phải làm trong vườn, chọn khu xa thùng. Đây cũng là lúc dễ quan sát nhất ong đậu trên loại hoa nào, chỉ cần đứng xa mà nhìn.

Một chi tiết hay bị bỏ qua: ong cần nước. Vườn có mương, có chậu nước cạn với ít sỏi để ong đậu uống là đủ. Không cần đặt máng nước sát thùng.

Chiều: việc chống kiến và chốt ngày

Giữ thảm cỏ cho ong có nghĩa là cỏ cao hơn vườn cắt trụi, và cỏ cao là cây cầu cho kiến. Đây là cái giá của lối làm vườn tự nhiên, và cũng là việc phải làm đều nhất:

1. Dọn một vòng nhỏ quanh mỗi chân giá đỡ, không để lá cỏ, dây leo chạm vào chân giá.
2. Kiểm lớp chặn kiến ở chân giá, thay khi đã bẩn hoặc mất tác dụng.
3. Xem có cành cây nào mọc chạm vào thùng hay mái che không, cắt bớt.
4. Ghi sổ: cây nào đang ra hoa, thùng nào khác thường, việc gì cần làm ngày mai.

Các nguy cơ khác như kiến, ruồi lính đen, thằn lằn được bàn kỹ ở mục Rủi ro và thiên địch.

Theo mùa: vườn đổi thì việc đổi

Mùa khô ở Đông Nam Bộ, vườn khô, kiến đi tìm nước nhiều, phải tưới gốc đều và soi chân giá kỹ. Đầu mùa mưa, cỏ mọc rất nhanh, việc cắt cỏ theo khoảnh trở thành việc hằng tuần; đây cũng là lúc gia cố mái che trước những trận mưa có gió. Mùa nhiều hoa là lúc tính chuyện tách đàn từ những tổ đã chật. Lối nuôi ít can thiệp không có nghĩa là bỏ mặc, mà là chỉ ra tay đúng lúc cần.

Muốn bắt đầu nuôi ong dú trong vườn nhà

Vườn có cây ăn trái, có hoa quanh năm và không phun thuốc là nơi rất hợp để đặt vài thùng ong dú. Bước đầu tiên là chọn một tổ giống khoẻ, quen thùng. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, cùng mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật; xem tại ongquy.com. Muốn xem tận nơi một trại kết hợp vườn cây và ong dú trước khi bắt đầu, có thể đăng ký tour học thực hành.

Câu hỏi thường gặp