Vệ sinh dụng cụ thu mật ong dú không cần chất tẩy

Người nuôi theo lối thuận tự nhiên thường hỏi một câu khá thẳng: đã không cho ong ăn đường, không xịt thuốc quanh thùng, thì có lý gì lại để mùi nước tẩy, mùi xà phòng thơm theo dao và hũ vào tận mật? Câu hỏi đúng. Ong dú nhạy mùi, và mật ong dú thì giữ mùi rất lâu.

Tin vui là dụng cụ thu mật ong dú rất dễ làm sạch mà không cần hoá chất mạnh. Thứ bám lên chúng chỉ có mật, sáp, nhựa cây do ong mang về, và chút vụn phấn. Nước nóng, nắng và một chút kiên nhẫn là xử lý được gần hết.

Bắt đầu từ cách thu: lấy vừa đủ, đụng chạm ít

Với lối nuôi không can thiệp, mỗi lần mở thùng là một lần làm đàn xáo trộn. Vì thế chỉ thu khi đàn thật sự có mật dư, thường vào mùa hoa rộ, và chỉ lấy những cụm bọng mật nằm xa vùng ấu trùng và phấn. Để lại một phần mật cho đàn qua mùa thiếu hoa.

Thu ít thì dụng cụ dùng ít, mật dính ít, khâu rửa cũng nhẹ. Bộ đồ chỉ cần: một dao inox nhỏ, một thìa, một rây lưới, một tô hứng và hũ thuỷ tinh. Tất cả đều là vật liệu không giữ mùi. Tránh đồ gỗ chưa phủ và đồ nhựa cũ đã ám mùi, vì chúng khó làm sạch mà không cần đến chất tẩy.

Việc chọn thời điểm thu theo mùa hoa trong vùng có thể xem thêm ở mục Nguồn hoa theo mùa.

Rửa sạch không cần chất tẩy mạnh

1. Cạo trước. Dùng thìa cạo phần sáp, nhựa cây bám trên dao, rây và thành tô. Gom vụn vào hũ riêng.
2. Ngâm nước ấm. Mật tan rất nhanh trong nước ấm. Ngâm vài phút là phần lớn dụng cụ đã sạch mật.
3. Nước nóng cho sáp. Phần sáp còn bám thì dội nước nóng già, sáp mềm ra và lau đi bằng khăn vải.
4. Chà nhẹ nếu cần. Rây lưới bị kẹt sáp ở mắt lưới thì lật mặt sau, dội nước nóng và chải bằng bàn chải mềm.
5. Tráng nước sôi lần cuối. Với hũ và chai đựng mật, tráng hoặc luộc qua nước sôi.
6. Phơi nắng. Úp ngược dưới nắng cho đến khô hẳn, để nguội rồi mới cất hoặc dùng.

Gặp vết khó thì xử lý thế nào

Một số người thích dùng giấm loãng hay vỏ chanh để khử mùi hũ. Có thể dùng, nhưng phải tráng sạch và phơi khô, vì mùi chua của chúng lẫn với vị chua tự nhiên của mật ong dú thì khó nhận ra mật có bị lên men hay không.

Khô hẳn là điều không thể bỏ qua

Mật ong dú tự nhiên đã nhiều nước và chứa men sống. Đó là một phần làm nên vị chua thanh của nó. Nhưng chính vì thế, vài giọt nước còn đọng trong hũ có thể làm mật sủi bọt sớm. Không có chất bảo quản nào trong lối nuôi tự nhiên, nên khô ráo là lớp bảo vệ duy nhất. Hũ đã rót mật nên cất ngăn mát tủ lạnh.

Bã sáp và nước rửa: trả lại vườn thế nào cho đúng

• Nước rửa có mật không đổ gần thùng ong, vì sẽ kéo ong lạ và kiến tới. Đổ xa, vào gốc cây hoặc chỗ thấm.
• Bã sáp có thể nấu lại lấy sáp, hoặc chôn xa dãy thùng.
• Không để dụng cụ còn dính mật ngoài trời qua đêm.

Những thói quen giữ vườn sạch để ong tự khoẻ được bàn thêm ở mục Kỹ thuật nuôi.

Đi xem một trại nuôi theo hướng ít can thiệp

Đọc là một chuyện, nhìn người có nghề mở thùng nhẹ tay, lấy vừa đủ rồi rửa đồ bằng nước nóng và nắng là chuyện khác. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tour tham quan và học thực hành cho người muốn xem tận nơi. Trại cũng có tổ giống, mật ong dú, hộp quà mật và sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi, giới thiệu tại ongquy.com.

Câu hỏi thường gặp