Lọc mật ong dú kiểu tự nhiên: làm ít mà đúng

Có hai cách nghĩ về việc lọc mật. Cách thứ nhất coi mật là nguyên liệu cần xử lý: làm trong, làm đặc, làm đều màu cho đẹp. Cách thứ hai coi mật là thứ đàn ong đã làm xong, việc của người nuôi chỉ là lấy ra cho sạch và đừng làm hỏng. Nuôi ong dú thuận tự nhiên đi theo cách thứ hai. Nghe thì dễ, nhưng làm ít đi đúng chỗ lại cần hiểu mật hơn.

Thuận tự nhiên bắt đầu từ lúc mở thùng

Việc lọc mật đã được quyết định một nửa ngay khi mở nắp thùng. Đàn ong dú để dành mật trong các bọng sáp quanh cầu trứng, đó là kho lương cho những tuần mưa dầm hay mùa hoa thưa. Lấy sạch là đàn yếu, có khi bỏ tổ.

Cách lấy thuận tự nhiên là chỉ cắt những bọng mật ở rìa ngoài, đã đậy sáp kín, và để lại phần bọng sát cầu trứng. Bọng phấn cũng để lại. Khi lấy ít, bọng toàn là mật chín, nên khâu lọc phía sau cũng nhẹ đi: mật ít nước hơn, ít vụn hơn, lâu hỏng hơn. Muốn biết lúc nào trong năm đàn dư mật để lấy thì xem lịch hoa trong mục Nguồn hoa theo mùa.

Những việc không làm

Phần quan trọng nhất của lọc mật kiểu tự nhiên là danh sách các việc nên bỏ:

• Không đun nóng. Đun để mật đặc hay để diệt men sẽ làm mất mùi chua thanh đặc trưng, mật ong dú không còn là mật ong dú.
• Không pha thêm gì. Không đường, không nước, không trộn mật ong nội cho đặc.
• Không ép, không vắt. Lực ép kéo theo phấn tươi và ấu trùng, làm mật nhanh chua gắt.
• Không lọc qua quá nhiều lớp vải. Mật trong vắt thì đẹp, nhưng phần phấn mịn tự nhiên bị giữ lại hết.
• Không dùng hóa chất tẩy rửa mạnh cho dụng cụ ngay trước khi dùng. Nước nóng và phơi nắng là đủ, mùi xà phòng sót lại sẽ ám vào mật.

Để trọng lực làm việc

Khi đã bỏ hết những việc trên, phần còn lại rất đơn giản. Chọc thủng các bọng mật bằng que sạch, đặt lên một rây inox lưới mịn gác trên tô thủy tinh, đậy một tấm vải thưa lên trên để chặn bụi và côn trùng, rồi để đó. Mật tự chảy xuống trong một hai giờ. Không cần đứng canh, không cần khuấy.

Sau đó đậy kín tô, để chỗ mát hoặc ngăn mát vài giờ cho bọt nổi lên, hớt nhẹ lớp bọt, rồi rót vào hũ thủy tinh đã khô. Toàn bộ trong một ngày. Lý do duy nhất phải nhanh là mật ong dú có men sống tự nhiên, để mật thô qua đêm cùng sáp vụn là men có thêm thức ăn.

Mật tự nhiên trông thế nào

Người quen mua mật đóng chai công nghiệp hay bối rối khi thấy mật ong dú tự nhiên. Dưới đây là những gì thường gặp và cách hiểu:

Hũ mật để ngăn mát sẽ giữ được vị lâu hơn. Đây là cách duy nhất cần dùng để «bảo quản», không cần thêm gì khác.

Dọn lại cho đàn sau khi thu

Thuận tự nhiên còn là nghĩ tới đàn sau khi đã lấy mật. Mật nhỏ giọt quanh miệng thùng, mảnh sáp rơi trên mặt đất, cái tô để quên ngoài hiên đều kéo kiến và các loài côn trùng khác tới quấy đàn đang yếu đi vì vừa mất một phần kho. Lau sạch quanh thùng, đậy nắp kỹ, gom hết sáp vụn vào hộp mang đi. Vài ngày đầu nên ghé xem đàn có ra vào bình thường không. Cách đóng mở thùng ít làm phiền đàn có trong mục Kỹ thuật nuôi.

Muốn có mật mà chưa có đàn

Không phải ai cũng có vườn để đặt thùng. Nếu chỉ cần mật ong dú lấy theo cách ít can thiệp, hoặc muốn bắt đầu bằng một tổ giống khỏe, có thể tham khảo trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh tại ongquy.com, nơi có mật ong dú, tổ giống, hộp quà mật và đồ từ sáp ong dú như son dưỡng môi. Ai thích tận mắt xem việc chọc bọng, để mật tự chảy thì có thể đăng ký tour tham quan và thực hành tại trại.

Câu hỏi thường gặp