Vườn giữ cỏ, mưa dài ngày: ong dú kiếm ăn thế nào

Người nuôi theo hướng thuận tự nhiên thường giữ cỏ trong vườn, để hàng rào cây bụi mọc dày, không phát quang trắng đất. Đến mùa mưa, một câu hỏi hay gặp: vườn rậm như vậy có làm thùng ong ẩm hơn, đàn khó kiếm ăn hơn khi mưa kéo dài không?

Câu trả lời ngắn: vườn đa dạng giúp đàn chịu mưa tốt hơn, miễn là ngay quanh chỗ đặt thùng được giữ thoáng. Phần còn lại của bài giải thích vì sao, và những việc người nuôi nên cố tình không làm khi trời mưa dầm.

Vườn đa dạng là kho thức ăn gần cửa tổ

Trong một đợt mưa dầm, hiếm khi trời mưa liên tục không nghỉ. Thường có những quãng tạnh một hai giờ, lá vẫn ướt, mây vẫn thấp. Ong dú bay ngắn, khoảng cách kiếm ăn không xa như ong mật, nên trong quãng tạnh đó chúng chỉ tận dụng được hoa ở gần.

Vườn trơ trụi chỉ có vài cây ăn trái thì vào mùa mưa có khi chẳng cây nào đang nở. Vườn giữ được nhiều tầng thì gần như lúc nào cũng có thứ gì đó ra hoa: cỏ lá tre, xuyến chi, rau má, mồng tơi leo hàng rào, cây bụi ven mương. Những hoa nhỏ, tầm thấp ấy là thứ cứu đàn qua mùa mưa.

Chọn và giữ cây hoa theo mùa có thêm ở mục Nguồn hoa theo mùa.

Giữ cỏ có làm thùng ẩm hơn không

Có, nếu cỏ mọc cao sát vào chân giá, bịt kín gầm thùng. Khi đó không khí dưới thùng đứng yên, hơi ẩm từ đất và từ lá cỏ bốc lên quanh quẩn, gỗ đáy thùng ẩm quanh năm. Cỏ cao chạm thùng còn làm cầu cho kiến bò lên.

Nhưng nếu phát thấp một vòng nhỏ quanh giá, chừng một sải tay, thì phần còn lại của vườn cứ để tự nhiên. Thảm cỏ ngoài vòng đó giữ đất không trôi, nước mưa ngấm xuống thay vì chảy tràn đọng vũng, nên tổng thể khu vườn lại khô ráo nhanh hơn đất trống sau mưa.

• Phát thấp quanh giá kê, không cuốc trắng đất.
• Không để dây leo bò lên giá hoặc thùng.
• Kê thùng cao vừa tầm, chân giá có chén nước hoặc vòng chống kiến không dùng hoá chất.

Những việc không nên làm khi mưa dầm

Nuôi thuận tự nhiên không có nghĩa là bỏ mặc, mà là chỉ can thiệp khi thật cần. Mưa dài ngày là thời điểm hay khiến người nuôi sốt ruột, muốn làm gì đó. Phần lớn những việc làm do sốt ruột lại có hại.

1. Mở thùng xem hằng ngày. Mỗi lần mở là một lần hơi lạnh, hơi ẩm ùa vào khu ấu trùng.
2. Cho ăn đường ngay từ ngày thứ hai. Đàn có dự trữ thì không cần; đường dư còn làm ẩm thùng và kéo kiến.
3. Bọc kín thùng bằng bạt. Hơi nước bên trong không thoát được, gây mốc nhiều hơn mưa tạt.
4. Di dời thùng giữa đợt mưa. Ong mất định hướng, đàn rối loạn trong lúc đã yếu.
5. Phun thuốc diệt kiến quanh gốc. Mưa rửa trôi thuốc vào vùng ong đi lấy nước.

Khi nào thì nên ra tay

Có ba tình huống đáng can thiệp: mái che bị gió lật, nước tạt thẳng vào cửa tổ; giá kê nghiêng vì đất mềm; và đàn yếu đã cạn mật thật sự sau hơn một tuần không ra được. Với tình huống cuối, chọn lúc tạnh, mở nhanh xem bầu mật. Nếu cạn, hỗ trợ bằng mật ong dú pha loãng trong khay nhỏ có que nổi, đủ vài ngày rồi thôi. Cách nhận biết đàn yếu được bàn ở mục Rủi ro & thiên địch.

Bắt đầu từ đàn khoẻ và một khu vườn sống

Cách thuận tự nhiên nhất để đàn qua mưa là bắt đầu bằng đàn khoẻ, đặt trong vườn có nhiều tầng hoa. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng có tổ ong dú giống, mật ong dú và sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật. Người muốn xem thùng được đặt giữa vườn cây ra sao, khoảng phát quang quanh giá thế nào, có thể đi tour tham quan, học thực hành tại trại.

Câu hỏi thường gặp